Bijna 700 organisaties en ruim 2000 kunstenaars en cultureel werkers steunen eind 2025 de culturele boycot van Israël, zolang het land de rechten van de Palestijnen schendt en zich niet aan het internationaal recht houdt. Ook de Fanfare van de Eerste Liefdesnacht ondersteunt, sinds 2012, deze boycot. Lees hier meer over het waarom en hoe.
In 2004 riepen Palestijnse filmmakers, schrijvers, NGO’s en kunstenaars in een verklaring op tot een culturele boycot van Israël om ook via deze weg een rechtvaardige vrede dichterbij te brengen. Daarmee wordt voortgebouwd op de ervaring met de culturele boycot van Zuid-Afrika, die ertoe bijdroeg dat er een einde kwam aan de apartheid. Het internationale antwoord op de apartheid in Zuid-Afrika was destijds een allesomvattende boycot: geen investeringen in het land, geen producten uit het land, een boycot op het gebied van politiek, cultuur, sport, etcetera. De Verenigde Naties vaardigden sancties uit. Mede door de boycot en de sancties viel het rapartheidsregime.
Cultuur als propaganda
In 2005 verklaarde het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken: “Wij beschouwen cultuur als een eerstegraads propagandamiddel. We maken geen onderscheid tussen propaganda en cultuur”.
Al tientallen jaren spreken kunstenaars overal ter wereld zich uit tegen de grove schending van mensenrechten door Israël. Inmiddels is deze oproep wereldwijd onderschreven door schrijvers, filmers, architecten, acteurs, beeldend kunstenaars, musici, DJ’s en dappere Israëlische dissidenten.
De Fanfare van de Eerste Liefdesnacht sloot zich in 2012 aan bij de culturele boycot van Israël. Het jaar daarvoor bezochten we de bezette Westelijke Jordaanoever. De ontmoetingen met Palestijnen daar, en het van dichtbij zien hoe de illegale bezetting hen onderdrukt en het leven onmogelijk maakt, lieten een diepe indruk achter. In de documentaire Trip to the Moon werd ons bezoek vastgelegd.
Gaza en de Westoever in 2025
Na bijna twee jaar genocide in Gaza, gekenmerkt door militair geweld, uithongering en vernietiging van de medische en educatieve infrastructuur, voerde Israël sinds maart 2025 het geweld nog verder op tot de totale verwoesting van de Gazastrook. Elke vorm van Palestijnse cultuur wordt vernietigd: kerken, moskeeën, onderwijsinstellingen, bibliotheken en cultureel erfgoed zijn primair doelwit, net als journalisten, humanitaire hulpverleners, medici en kunstenaars. Ook op de Westelijke Jordaanoever en in Jeruzalem wordt Palestijnen in toenemende mate het leven onmogelijk gemaakt. Het is slechts de nieuwste fase van een decennialang beleid dat de Palestijnen systematisch heeft onderdrukt, gemarginaliseerd en verjaagd.
Wie worden er geboycot?
De culturele boycot, waartoe is opgeroepen door de Palestijnse samenleving, met inbegrip van de culturele organisaties, richt zich op instellingen. De boycot is dus niet gericht tegen individuen of identiteiten, maar tegen een politiek systeem en de organisaties die daarvan deel uitmaken of die dat systeem actief of passief ondersteunen. Ook veel culturele organisaties in Israël ondersteunen impliciet of expliciet het apartheidsregime.
De boycot houdt dus geen verband met nationaliteit, religie, gender, etnische of raciale categorieën. Wanneer iemand optreedt als officiële vertegenwoordiger van de staat of van een medeplichtige Israëlische culturele instelling, of als cultureel ambassadeur voor de staat Israël, valt het onder de institutionele boycot.
Alleen een dienstverband of affiliatie is geen reden om de boycot toe te passen. Organisaties vallen niet onder de boycot als ze: a) niet medeplichtig zijn bij ernstige schendingen van de mensenrechten, b) zich uitspreken tegen genocide, tegen het officieel beleid van apartheid en illegale bezetting, en c) de door de VN vastgestelde rechten van het Palestijnse volk erkennen, waaronder het recht op terugkeer voor Palestijnse vluchtelingen.
Op de Nederlandse website van de culturele boycot vind je antwoord op veelgestelde vragen, en een toelichting op het principe: doe geen kwaad (do no harm), dat de intiatiefnemers uit de culturele sector ter harte nemen.
Er is meer nodig
Een culturele boycot zal niet voldoende zijn om de genocide en de bezetting te stoppen. We vragen, in navolging van reeds bestaande oproepen van Palestijnen, daarom ook aan de sportsector, de academische wereld, de economische sector en de politiek om de banden te verbreken. Alleen samen kunnen we Israël dwingen zich te houden aan het internationaal recht.
